„Rotmistrz Pilecki. Ochotnik z Auschwitz” Adam Cyra

W nowożytnej Polsce mało mamy ogólnie akceptowanych bohaterów narodowych. Niewątpliwie jednym z nich jest Witold Pilecki, który zasłynął z działalności konspiracyjnej podczas II Wojny Światowej i „dobrowolnym” zgłoszeniem się do KL Auschwitz. „Rotmistrz Pilecki. Ochotnik z Auschwitz” autorstwa Adama Cyry we wspaniały sposób przybliża nam postać tego wielkiego Polaka.

Przyznam szczerze, że przed sięgnięciem po biografię Pileckiego mało o nim wiedziałem. Od czasu do czasu, w różnych reportażach i wiadomościach, postać ta przedstawiana była w samych superlatywach jako przykład patrioty i Polaka. Ale czym dokładnie sobie zasłużył na to miano? nigdy nie miałem okazji się dowiedzieć. Do czasu. Ostatnio Pilecki pojawił się jako bohater jednego z fanpage’y dotyczących historii Polski i stwierdziłem, że tym razem muszę poznać jego historię. Wybór biografii był dosyć prosty, czyli ta napisana przez Adama Cyrę. Po jej przeczytaniu mogę śmiało stwierdzić, że mój wybór był trafny. Biografia napisana jest bardzo dobrze stylistycznie i oparta jest na wielu sprawdzonych źródłach. Tu mała uwagą a zarazem jedna wada książki, a mianowicie przypisy. Niestety znajdują się one na końcu każdego rozdziału, co powoduje że chcąc je sprawdzić wybijamy się z rytmu czytania. Rozumiem, że taka jest specyfika publikacji akademickich, ale w przypadku książek wydanych na rynek ogólnodostępny przypisy powinny być inaczej przeredagowane. Szczególnie w przypadku długich adnotacji wyjaśniających sytuację Pileckiego lub kogoś z jego rodziny i współtowarzyszy. Takie wyjaśnienia powinny być wplecione w treść rozdziału, co by nie zakłócało rytmu czytania. Wracając do meritum, biografia Pileckiego skupia się głównie na jego działalności w KL Auschwitz oraz na „procesie” w którym Pilecki został skazany na śmierć. Cyra poświęca też sporą część książki na przedstawienie bohaterskich czynów rotmistrza podczas wojny bolszewickiej oraz II Wojny Światowej. Oczywiście taka postać jak Pilecki brała również udział w Powstaniu Warszawskim, gdzie większość młodych żołnierzy widziało go jako bohatera, a jego opiekuńcza postawa w stosunku do nich zaowocowała nadaniem mu pseudonimu „Tata”.

Jakkolwiek dobra wydaje się biografia Cyry, to raport Pileckiego, który jest zamieszczony jako aneks jest najmocniejszym i najbardziej wstrząsającym fragmentem książki. Wydaje mi się nawet, że biografia stopniowo przygotowuje nas (serwując coraz większe wstrząsy) na to co czeka nas w owym raporcie. Relacja Pileckiego zawiera mnóstwo opisów brutalności kapo i esesmanów w stosunku do więźniów. Podczas lektury niejako przenosimy się do innego wymiaru, wymiaru w którym humanitaryzm to pojęcie abstrakcyjne, a skala zezwierzęcenia i odczłowieczenia kapo i esesmanów jest tak ogromna, że aż trudno uwierzyć że wydarzenia z raportu miały miejsce zaledwie kilkadziesiąt lat wstecz. Na przykład Pilecki wyjaśnia prawdziwe znaczenie sloganu wiszącego przy wejściu do obozu, czyli „Arbeit macht frei” (praca czyni wolnym) – przez wolność Niemcy rozumieli śmierć więźnia. Znaczenie to Pilecki odkrywa w zaledwie kilka chwil po przyjeździe do KL Auschwitz, a następnie jest świadkiem „wyzwalania” ludzi z ich cielesnej formy przy użyciu najokrutniejszych środków. Momentami raport czyta się jak dobrą powieść sensacyjną, na przykład wtedy gdy Pilecki opisuje swoją ucieczkę z obozu. W założeniach raport ma być suchym przedstawieniem faktów na temat jakiegoś zdarzenia, jednak Pilecki w pewnych momentach nie potrafił się powstrzymać się od wygłaszania swoich opinii i emocji związanych z sytuacjami mającymi miejsce w i poza obozem. Dzięki temu jego postać jeszcze bardziej rośnie w naszych oczach.

Podsumowując, „Rotmistrz Pilecki. Ochotnik z Auschwitz” Adama Cyry to obowiązkowa lektura dla osób interesujących się postacią tak wybitnego Polaka jakim był Witold Pilecki, a także interesująca pozycja dla każdego kto interesuje się historią Polski czy okresem II Wojny Światowej.

Wydawnictwo: Wydawnictwo RM
Data premiery: 2014-05-21
Ilość stron: 464

Dodaj komentarz