Ferdynand Goetel – „Czas Wojny”

O drugiej wojnie światowej powiedziano i napisano już wiele, jednak to i tak za mało, a każda książka mówiąca o tym barbarzyńskim okresie jest w cenie. Dlatego też warto zwrócić uwagę na „Czas Wojny”, czyli wojenne i okupacyjne wspomnienia jednego z największych, a zarazem najbardziej zapomnianych literatów dwudziestolecia międzywojennego – Ferdynanda Goetela.

Sam Goetel to bardzo interesująca postać. Urodzony w zaborze austriackim, wykształcony w prestiżowej politechnice wiedeńskiej, w czasie I wojny światowej deportowany do Turkiestanu z którego ucieka i w 1920 roku dociera do nowo powstałego państwa polskiego (po drodze „zwiedza” Iran, Indie i Anglię). W Polsce zaczyna od pracy jako sekretarz i dziennikarz, redaguje między innymi „Przegląd Sportowy” i „Kurier Poranny”. W międzyczasie pisze kilka powieści, które podbijają ówczesną Polskę co owocuje wybraniem go na prezesa PEN Clubu, a później Związku Zawodowego Literatów Polskich. Jedną z największych kontrowersji dotyczących Goetela jest wydanie przez niego manifestu politycznego pt. „Pod znakiem faszyzmu”, który był niejako pochwałą ustroju panującego w III Rzeszy i we Włoszech Mussoliniego. Jak bardzo się mylił w swoich osądach Goetel przekonał się na własnej skórze i w „Czasie Wojny” odcina się od ww. manifestu. Kolejną rzeczą czyniącą postać pisarza interesującą jest jego zaangażowanie w komisji badającej ze strony niemieckiej zbrodnię katyńską. Po wojnie jego relacji w tej sprawie były bardzo niewygodne dla sowietów, co skutkowało oskarżeniem go o kolaborację z Niemcami, a następnie wystawieniem listu gończego, przez co musiał jak najszybciej emigrować z kraju przejmowanego przez komunistów polskich.

Jak więc widzimy Goetel ma bardzo interesującą wojenną biografię, której odzwierciedleniem jest zbiór wspomnień z lat 1939-46. Dzięki nim poznajemy życie „normalnego” człowieka w trakcie okupacji, jak i losy literatów i innych znamienitych postaci tamtego czasu. Goetel opisuje mnóstwo przeżytych lub zasłyszanych historii oraz przedstawia realia okupacyjnego życia. Wspomina również reguły panujące w przemytniczym podziemiu, zasady kontaktów z Niemcami, akacje podejmowane przez AK oraz inne związki konspiracyjne. Oczywiście Goetel dotyka takich tematów jak powstanie w getcie warszawskim oraz powstanie warszawskie – które zresztą bardzo krytykuje. Jak widzimy wspomnienia dotykają wielu tematów i są napisane dobry, dziennikarskim językiem. Dlatego każdy interesujący się okresem II wojny światowej powinien sięgnąć po tą pozycję.

Dodaj komentarz